فرق میان ارومیه و قم چیست؟

اعضای مجلس هشتم شوراي اسلامي با 94 راي مخالف و 57 راي موافق با دو فوريت طرح انتقال آب براي نجات درياچه اروميه از خشك شدن مخالفت كردندو نهايتا به كميسيون ارجاع شد تا بررسي‌هاي بيشتري در مفاد آن صورت گيرد. این درحالی بود که دو فوريت اين طرح به امضاي 66 نفر از نمايندگان رسيده بود.

 پیش از رای گیری درباره این طرح نادر قاضیپور نماینده ارومیه با اعلام اینکه "دریاچه ارومیه فقط مختص به این شهر نیست بلکه یک سرمایه ملی برای کل کشور است" اعلام کرد که "60 درصد آب این دریاچه شور به پایان رسیده است."

این عضو مجلس همچنین با هشدار نسبت به اینکه خشک شدن دریاچه ارومیه "سونامی نمک" به دنبال خواهد داشت، از نمایندگان خواست تا در این "عاقبت شوم" سهیم نشوند و به راهکارهای محیط زیستی برای کمک به حیات این دریاچه، جنبه قانونی ببخشند.

همچنین جواد جهانگیرزاده دیگر نماینده ارومیه در مجلس نیز از در پیش بودن سونامی نمک و باران های نمکی در آینده خبرداد و خطاب به اعضای مجلس گفت: "این بارانها تنها دامن آذربایجان را نمیگیرد و به دیگر شهرها نیز میرسد و حدود 13-14 میلیون نفر را آواره می کند. چنین جمعیتی را کجا میخواهید اسکان دهید؟"

با این حال اما رای مخالفان طرح بر موافقان آن چربید. نورالله حیدری دستنایی نماینده فارسان از مخالفان این طرح  درباره دلایل مخالفتش گفت:" چرا باید کل یک میلیارد تومان بودجه تخصیصی به مشکل غبارها و جریانهای آبی کشور، به دریاچه ارومیه پرداخت شود؟ چرا باید به ازای بهبود وضعیت یک نقطه کشور، دیگر بخشها را دچار مشکل کنیم؟ چطور میخواهید به انتقال آب رودخانه ارس به دریاچه ارومیه بپردازید؟ مگر مردم آن منطقه به این آب احتیاج ندارند؟"

بهر ترتیب مجلس درپایان اظهارات مخالفان و موافقان این طرح دو فوریتی رای گیری و با آن مخالفت کرد. البته محمدرضا باهنر نایب رییس مجلس پس از اعلام نتيجه آراي اين طرح دو فوريتي گفت: "مخالفت مجلس با دو فوريت اين طرح به معناي مخالفت با اصل موضوع نيست بلكه مجلس مي‌خواهد كار كارشناسي انجام شود لذا اين طرح به صورت عادي در كميسيون بررسي خواهد شد و از مسئولان و كارشناسان دعوت مي‌شود تا در كميسيون بررسي‌هاي لازم را انجام دهند."

بنا برگزارش وبسایت رسمی مجلس در صورت تصويب نهايي اين طرح، وزارت نيرو موظف مي‌شد حداقل يك ميليارد متر مكعب آب را براي صيانت از درياچه اروميه از طريق پمپاژ از رودخانه سيلوه در پيرانشهر به درياچه اروميه و انتقال آب رودخانه ارس به درياچه اروميه از دو حوزه آذربايجان غربي و شرقي و اردبیل را فراهم کند.

دستور آقای خامنه ای برای انتقال آب به قم

 

اعضای مجلس اصولگرای هشتم در حالی با طرح انتقال آب از استان آذربایجان شرقی و اردبیل به دریاچه ارومیه مخالفت کردند که در طول دو سال گذشته طرح های انتقال آب با وسعت بسیار بزرگتر و مسیرهای طولانی تر در کشور، به ویژه برای انتقال آب به شهر مذهبی قم انجام شده است.

محمود احمدی نژاد 5 خردادماه سال جاری در آخرین سفر خود به استان قم طرح انتقال آب شیرین از استان لرستان به قم را افتتاح کرد.

وی در این مراسم به نقش و دستور آیت الله خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی اشاره کرده و گفته بود: "رهبر معظم انقلاب توجه ویژه‌ای به این پروژه داشتند و هنگامی که این پروژه که یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های خاورمیانه است در زمینه اعتبارات دچار مشکل شد، حضرت آیت الله خامنه‌ای دستور برداشت 230 میلیون یورو از صندوق ذخیره ارزی را برای تکمیل این پروژه دادند."

او همچنین تاکید کرده بود که "مقام معظم رهبری در سفر سال گذشته به قم تأکید بسیاری بر شیرین شدن آب قم در سال 1390 داشتند که خوشبختانه در نیمه دوم فروردین ماه سالجاری این امر مهم به وقوع پیوست."

 

 انتقال آب به استان قم آنگونه که اعلام شده از سرشاخه های رود دز در استانهای خوزستان و لرستان که فاصله بسیار زیادی با استان قم دارند صورت گرفته است. طول مسیر انتقال آب در این طرح بیش از 270 کیلومتر است که 180 کیلومتر این خط انتقال با لوله گذاری اجرا شده و ظرفیت انتقال آن در حال حاضر 2هزار و 500لیتر در ثانیه است که با بهره برداری کامل تا پایان سال آینده (91) به 10 برابر افزایش خواهد یافت.

 

برای اجرای این طرح انتقال آب 4 سد انحرافی چشمه سردار، دره لکو، دره دزدان و دره دایی ایجاد شد. این 4 سد با 4 تونل به یکدیگر پیوند خوردند و آب را به تونل بزرگ 36 هزار متری انوج به قمرود و سدهای گلپایگان و کوچری رساند و در حال حاضر از آنجا آب را به قم منتقل می‌کند.

 

همچنین جدای 230 میلیون یورویی که به گفته احمدی نژاد به دستور آیت الله خامنه ای برای اجرای این پروژه از حساب ذخیره ارزی برداشت شد، اعتبار این طرح بیش از یک هزار و صد میلیارد تومان و مصوب مجلس و دولت بود.

اجرای این پروژه با این بودجه عظیم برای شیرین کردن آب  قم که حوزه علمیه قم را در خود جای دارد بر عهده قرارگاه سازندگی قائم  وابسته به قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء سپاه پاسداران بود و قرار داد آن در زمان وزارت پرویز فتاح وزیر سابق نیرو در دولت احمدی نژاد و جانشین فعلی قرارگاه خاتم الانبیاء میان سپاه و وزارت نیرو منعقد شده بود.

 

این البته تنها پروژه انتقال آب با حجم و بودجه بسیار سنگین توسط سپاه پاسداران نیست بلکه با تصویب دولت محمود احمدی نژاد و موافقت مجلس طرح  انتقال آب از دریای خزر به استان سمنان نیز به قرارگاه خاتم الانبیاء سپاه پاسداران واگذار شده است که اعتبارات این طرح نیز از صندوق توسعه و صندوق ذخیره ارزی تامین می شود.

 

جدای پروژه انتقال آب از سرشاخه های دز به قم که از استان خوزستان آغاز و استانهای لرستان و مرکزی را پشت سر گذاشته و آب را به قم سرازیر می کند در سال جاری نیز طرح انتقال آبهای سطحی تهران به قم در دستور کار قرار گرفت؛ پس از مدتی معاون برنامه ریزی استاندار قم در مراسم تجلیل از برتـرین های سومین جشنواره فرهنگی هنری آب صدای زندگی از پایان مطالعات طرح انتقال آب هـای سطحی از جنوب تهران به قم خبر داد و گفت: "این طرح امسال اجرایی خواهد شد."

 

حجت الاسلام محمدحسین موسی پور استاندار قم در تیرماه سال جاری در مورد دلیل انتقال آب تهران به قم گفته بود: "متأسفانه دشت مسیله به دلیل احداث سدهای مخزنی در بالادست رودخانه‌های قره‌چای و قمرود در سال‌های گذشته، به شوره‌زار تبدیل شده است. احیاء و بهبود بهره‌برداری از اراضی دشت مسیله و بهبود سفره‌های آب زیرزمینی با تغذیه مصنوعی دشت، موضوعی است که باید از سوی مسئولان امر با جدیت پیگیری شده و هرچه سریعتر با تأمین اعتبارات لازم به بهره‌برداری برسد."

محمد - ع (نویسنده: بهرام رفیعی  - مرداد 1390 )

موقام

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

موقام:

 

موسقی آذربایجانی به سه دسته زیر تقسیم می شود :

 

١. موسیقی ملی ( ترانه ها و آهنگهای رقص )

 

٢. ملی – حرفه ای ( همان عاشیقی )

 

٣. شفاهی حرفه ای ( دستگاههای موقامی ، موقامهای دارای فرم کوچکتر ، موقامهای ضربی )

یکی از مهمترین راههای حفظ و اشاعه موقامها و همچنین تمامی آثار فولکلوریک نغمه نگاری آنها است .

 

Mugam-ostadlare-a-2011

 

 

 

یک نمونه از موقام

 

موقام : موقام موسیقی کهن ملی آذربایجان به علت علاقه خاص این ملت به آن و زیبایی عمیقش و همچنین پیوند آن با ادبیات و شعر عاشیقی ، تکامل زیادی یافته است . رامز زهاب اف آن را به سه دسته زیر تقسیم می کند :

 

١. دستگاههای موقامی ، ٢. موقامهای دارای فرم کووچکتر ، ٣. موقامهای ضربی

 

زمان شکل گیری موقامها به درستی معلوم نیست .

 

در چگونگی و کیفیت موقام نوازنده ها و خواننده ها نقش مهمی را ایفا می کنند و اجرای عالی دستگاههای موقامی به دانش عمیق ، توانایی درک ، رعایت اصول تناسب،زیبایی شناسی ( Esthetiorue )و تجربه و مهارت زیاد نیاز دارد . و برای نیل به این هدف نوازنده باید آموزشهای طولانی مدت (١۰ – ۵ ) سال فقط در زمینه نوازندگی ببیند .

 

موقام در منابع علمی : موقامهای آذربایجانی ، هنر شعری – موسیقایی ، که دارای تاریخی کهن می باشند و به طور وسیع در شرق گسترش یافته است و به دلیل زیبایی خاص خود ، نظر محققین را در تمامی اعصار به خود جلب کرده است .

 

تاریخ آموزش موقام ، در آذربایجان شامل دو دوره قدیم و جدید است

 

در دوره قدیم رساله ها و منطومه های بسیاری در این باب به چشم می خورد ک ه به زبانهای فارسی و عربی و گاه ترکی نوشته شده اند که بیشتر آنها در قرنهای هشتم و نهم شمسی به رشته تحریر در آمده اند ، که بحث آنها بیشتر برروی لاد ( واژه ای روسی به معنای مقام یا Mode است ولی برای اینکه با موقام آذربایجانی اشتباه نشود با همان نام به کار رفته است ) و ریتم است . یکی از نظریه پردازان بزرگ ایران به نام صفی الدین ارموی ، نظریه پرداز مشهور آذربایجانی، بود که بوجود آورنده سیستم جدی مقامهای شرق به شمار می رود .

 

علم موسیقی با رساله های کوکبی ، درویش علی بخارایی و میرزابیک آذربایجانی غنی تر می شود و همه اینها نشاندهنده این است ه موسیقی ایران و بخصوص موسیقی آذربایجانی از دیر باز مورد بررسی قرار گرفته است . اما متاسفانه این تحقیقات در اوج خود ناکام ماندند . حتی حکیم ابوخضر فارابی در آثار گرانبهایش به موضوع موقام اشاره کرده است .

 

لازم به یاد آوری است که موسیقی آذربایجانی حتی با حمله مغولها نیز از بین نرفت و نه تنها از بین نرفت ، بلکه در همین زمان موسیقیدانان برجسته ای از جمله صفی الدین ارموی (١٢۹۴ – ١٢٣۰ ) معرف موسیقی آذربایجانی در تمام دنیا قرار دارد .

 

ارموی برای نخستین بار " ١٢ موقام " را به طور سیستماتیک در آورد اگر خود وارد انواع آن را به آوازها و بخش ها – شعبه ها ، تقسیم نمود . همچنین او در آثار علمی خود ضمن شرح مسائل فیزیکی ، آکوستیکی ، قدرت تاثیر گذاری ، ملودی ، ریتم و وزن موسیقی، قوانین موقامها ، توالی اصوات آنها و فونکسیون درجات را نیز توضیح داده است.

 

از دیگر نظریه پردازان ایرانی – آذربایجانی ، عبد القادر مراغه ا ی ( ١۴٣۴ – ١٣۵٣ ) است که در اروپا برای نخستین بار دانشمند آلمانی گیزه وتر Gizze Wetter ( ١۸۵۰ – ١۷۷٣ ) از عبد القادر به عنوان نظریه پرداز موسیقی نام برده است . در نخستین پژوهشهای مراغه ای به موقام به طور آشکارا بر می خوریم.

 

ثریا آقایوا محقق آثار مراغه ای می نویسد : " ... در پژوهشهای مراغه ای برای نخستین بار مفهوم مقام ( لار ) و نظریه مربوط به آن نیز توضیح داده می شود ."

 

در قرنهای شانزده و هفده از رسابات نجم الدین کوکبی ، درویش علی و میرزابیک آذربایجانی می توان اطلاعات جالبی در رابطه با موقامها بدست آورد.

 

کوکبی ١٢ موقام را به ٢۴ شعبه اصلی ، ۶ آواز و سه رنگ جدا شده از ١٢ موقام اصلی تقسیم می کند :

 

عشاق ، نوا ، بوسیلک ، راست ، اصفهان ، زیر افکنه ( که کوچک نیز نامیده می شود ) ، بزرگ ، زنگوله ، نهاوند ، رهاوی ، حسینی ، داق و قسمتها و انواع آن .

 

میرزا بیک علاوه به موارد بالا نام چند آواز دیگر از جمله بدل و حصارک و حصرک را نیز ذکر می کند .

 

چنانکه از مقالات میر محسن نواب ( ١۹١۸ – ١۸٣٣ ) بر می آید ، در اواخر قرن ١۹ بر تعداد آوازها در آذربایجان افزوده شده بود . و از ۶ الی ١۵ رسده بود . میر محسن نواب شعبه ها و گوشه های ۶ دستگاه را بر می شمرد .

 

راست ، ماهور ، شهنازی ، رهاوی ( رهاب ) ، چهار گاه و نوا

 

دستگاه راست : راست ، پنجگاه ، ولایتی منصوریه ، زمین خارا ، راک هندی ، آذربایجان ، عراق ، بیات ترک ، بیات قاجار ، ماورا النهر ، بال کبوتر ، حجاز ،‌شهناز ، زنگ شتر ، کرکوکی، راست.

 

دستگاه ماهور، ماهور، شور، عشیران، دلکش، دوگاه، زنگ شتر، حجاز، ماوراء‌النهر، شهناز، حاجیوئی، سارنج، شوشتر، مثنوی، سوز وگذاز، ماهور.

 

دستگاه شهناز : درآمد شهناز، عاشق دشتی، سلمک، مویه، لیلی و مجنون، ابوالچپ، شاه‌ختایی، آذربایجان، وامق، محاز.

 

دستگاه رهاوی : رهاب، همایون، ترکیب، غزال، بیات ترک، بیات قاجار، زمین خارا، ماوراء‌النهر، بال کبوتر، مجاز، بغدادی، شهناز، آذربایجان، مراج، عشیران، زنگ‌شتر، عثمانی، بیات کرد، بیات شیراز، حاجیونی، سارنج، شوشتر، مثنوی، ثقیل، سوز و گداز.

 

دستگاه چهارگاه : چهارگاه، سه‌گاه، زابل، یدّی‌حصار، مخالف، مغلوب، منصوریه، زمین‌خارا، ماورا‌ء‌النهر، مجاز، شهناز آذربایجان، عشیران، زنگ شتر، کرکوکی.

 

دستگاه نوا : نوا، نیشابور، درآمد‌شهناز، سیلک، حسینی، مسیحی، شهناز، حاجیونی، بیات‌کرد، آذربایجان، عشیران، زنگ شتر، کرکوکی، شاه‌ختایی، افشاری (اوشاری)، شکستة عشیران.

 

اما این تقسیم‌بندی تاحدودی ناقص است، مثلا به دستگاه مهم شور اشاره‌ای نشده ‌است. در موسیقی آذربایجانی بیشتر از سه گاه و شور استفاده می‌شود اما راست، شوشتر، چهارگاه و بیات شیراز نیز کم کاربرد ندارند و در این میان همایون از همه کمتر به کار می‌رود.

 

هفت لاد اصل موسیقی آذربایجان به نقل از کتاب دو اصول موسیقی ملی آذربایجان به قرار زیر است :

 

.....

 

موقام در منابع ادبی معتبری از قبیل قابوسنامه و خصوصا خمسه نظامی و ... بسیار نام برده شده اند که نشانگر قدمت و اهمیت تاریخی موقامها ی آذربایجانی است

 

نغمه نگاری ( Notation ) موقامها

 

نغمه نگاری یعنی به نت در آوردن آثار. این راه نه تنها باعث حفظ آثار می‌باشد، بلکه نیروی عظیم تحقیق و بررسی را به خود جلب می‌نماید و موجبات باززایی آثار را نیز فراهم می‌آورد.

 

البته در قرنهای ١۰-۸ نیز این شیوه وجود داشته است. و در زمان فارابی و مراغه‌ای نیز نغمه‌نگاری به شیوة خاصی صورت می‌گرفته است. اما در قرن ٢۰ شیوة نغمه نگاری به سبک اروپایی جایگزین شد.

 

در عصر حاضر نخستین بار حاجی بیگ نمونه‌های موسیقی شفاهی- حرفه‌ای آذربایجانی را به نت درآورد.